آن‌قدر که حافظه‌ام یاری می‌کند مبلغِ خمس (عملاً) بیش‌تر از زکات می‌شد.
می‌گویند خمس و زکات را به فقیرها می‌دهند، اگر فقری نماند دیگر به چه‌کسی بدهند؟
comments
1:06 PM Omid Alamdar Milani

یکی از شگفتی‌هایِ زمانِ ما داستانِ شرق‌شناسانِ اروپاست. تاریخ و زبان و ادبیاتِ ما را بی‌گانه‌گانی که صدها فرسنگ از ما دورند، تدوین می‌نمایند.
من تصدیق دارم که یک‌دسته ایران‌شناسانی که در مستتر و نولدکه و یوستی و مارکوارت و بارتولد و راولنسن و اندریاس و کرستنسن و مانندهایِ ایشان، منت بر سرِ ایران دارند، جاویدان باید حرمتِ آنان را نگه داریم. آن‌چه باید گفت این است که امروز در اروپا از این‌گونه دانش‌مندان بسیار کم است و به جایِ ایشان مردمانِ کم‌مایه و نیرنگ‌باز میدان‌داری می‌کنند. اینان ایران‌شناسی را وسیله‌یِ مال‌اندوزی و کلاه‌برداری کرده‌اند و بیش‌ترِ نوشته‌ها و گفته‌هایِ آن دانش‌مندانِ گذشته را دزدیده، خائنانه خرج می‌کنند، و چه بسا که سخنانِ بی‌سروته را به نامِ دانش منتشر می‌سازند.
اگر کسی از رویِ دریافت و آگاهی در نگارش‌ها و گفتارهایِ اینان باریک‌بین شود، سزاست که آن سخنان را بر سرِشان بکوبد و رسوایِ جهانِ‌شان سازد. بسیاری از اینان نمونه‌یِ درستِ کودنی و نافمی می‌باشند که پس از سال‌ها زیستن در ایران هنوز زبانِ پارسی را یاد نمی‌گیرند. اگر کتاب‌ها در نکوهشِ اینان نوشته شود به‌جاست. یکی از آنان، که امروز زنده نیست، پس از دوازده سال زنده‌گی در تبریز و یاد گرفتنِ فارسی و ترکی، فرقِ کلمه‌یِ «قلندر» و «کلانتر» را نمی‌دانست و روزی در انجمنی که سرگرمِ دانش‌فروشی بود چنین می‌سرود که در زمانِ صفویان دین و دولت یکی بوده، این‌ست که پیش‌وایِ درویشان را سرپرستِ محله می‌کردند و این است که نامِ هر دو یکی‌ست. ما زحمتِ بی‌هوده کشیدیم که فرقِ این دو کلمه را به او بفهمانیم، زیرا به همه‌یِ شرح‌هایِ مفصل نتوانست بفهمد.
از این‌گونه حکایت‌ها بی‌شمار است. به یک حکایتِ دیگر بسنده می‌کنم: پارسال تابستان عصری در خانه نشسته بودم، مردی با ریشِ دراز و کلاهِ فرنگی از در درآمد. فرانسه سخن می‌گفت. من چون آن زبان را نمی‌دانم عذر خواستم و به انگلیسی آغاز کردیم. داستانِ خود را چنین گفت: از اروپا آمده‌ام تا درباره‌یِ زبانِ آذری تحقیق و جست‌وجو کنم و چون شما درآن‌باره رساله نوشته‌اید استاد کرستنسن مرا به سویِ شام ره‌نمایی کرد که اگر آگاهی‌های دارید به من بدهید. پرسیدم پس زبانِ پارسی را می‌دانید؟ گفت نه. گفتم پس چه ارتباطی به زبان‌هایِ ایران پیدا کرده‌اید که به تحقیقِ یکی از شاخه‌هایِ آن برخاسته‌اید؟ گفت سنسکریت و اوستایی را می‌دانم.
این پاسخ در نزدِ من نادرست بود. کسی، تا پارسی‌یِ امروز را یاد نگیرد، و پهلوی را نشناسد، چرا یک‌سره به سراغِ اوستایی و سنسکریت برود؟ با این‌همه در دلِ خود آرزومند بودم که دعوی‌یِ آقایِ شرق‌شناس درست باشد زیرا از مدت‌ها پیش در جست‌وجویِ کسی بودم که درباره‌یِ سنسکریت درس‌هایی از او بیاموزم. این است که پرسیدم: آیا می‌توانید چندروزی درس‌های درباره‌یِ سنسکریت به من بیاموزید؟ گفت کتاب باید داشت. گفتم کتاب پیدا می‌کنم. گفت پس از مراجعت از آذربایجان می‌توانم.
از این‌جا تردیدِ من بیش‌تر گردیده، خواستم آزمایشی روشن‌تر کردهب اشم. کتابِ وندیداد را، که بخشی از اوستاست و در آن روزها نزدِ خود آن را درس می‌خواندم، از میانِ کتاب‌ها در آورده باز کردم. فسوسا که استادِ ما خواندنِ آن را هم نتوانست و دانسته شد آن‌چه بایستی دانسته شود.
با این حال هم‌راهی و راه‌نمایی دریغ نکرده، مکتوبی به یکی از دوستان‌ام در تربریز که با زبان‌هایِ خلخال و گلین‌قیه سروکار دارد نوشته سفارش‌ها کردم. سپس هم پاره‌یی آگاهی‌ها بازگفتم. ولی از دادنِ یادداشت‌هایی که فراوان داشتم و اگر می‌دادم شاید استاد را بی‌نیاز از زحمتِ سفر می‌رد بازایستادم، چراکه در درست‌کاری و پاک‌دلی‌یِ او تردید پیدا کرده بودم.
باری، استاد رفت و چندزمانی هم در تبریز و خلخال و آن پیرامون‌ها گردیده و دوباره به تهران بازگشت. این‌بار دیدن‌اش نتوانستم، ولی شنیدم و در یکی از روزنامه‌ها خواندم که در اندک زمانی که در آن‌جاها گردیده، با همه‌یِ ندانستنِ ترکی و پارسی، دوازده هزار کلمه‌یِ آذری گرد آوده است، و به‌زودی کتابی در این‌باره چاپ خواهد کرد، و راه‌نمایی‌ها هم به دولت نموده است، که در این‌جا کاری با آن‌ها نداریم.
یکی از شیرین‌کاری‌هایِ اروپاییان آن‌که هرچیزی یا هرجایی کهیکی از ایشان ندانسته یا ندیده باشد، هنوز کشف نشده‌است. مثلاً کویرِ بزرگِ ایران که همه‌یِ ایرانیان آن را می‌دانند و می‌شناسند و هزاران کسان در درونِ آن نشیمن دارند و زمان‌هایی یکی از راه‌هایِ‌ تجارتی‌یِ معروف از میانه‌یِ آن می‌گذشته است، و در کتاب‌هایِ فارسی و عربی در صدجا نامِ آن برده شده، با این‌همه کشف نشده بوده تا هنگامی که مادام فلان یا مسیو بهمان به ایران آمده و آن را دیده و چند سطرِ خشک و تری درباره‌یِ آن نگاشته است.
زبانِ آذری که در یک رشته از دیه‌هایِ آذربایجان هنوز بازمانده و در کتاب‌هایِ اسلامی و ایرانی بارها نامِ آن برده شده و نگارنده‌یِ مقاله رساله‌یی درباره‌یِ آن چاپ کرده‌ام که به زبانِ انگلیسی و روسی ترجمه شده، با این‌همه درباره‌یِ زبانِ مزبور تا کنون دانشی در میان نبوده تا این استادِ شرق‌شناس پارسال به ایران آمده و آن را تحقیق کرده‌است و ۱۲۰۰۰ کلمه هم گرد آورده.
بی‌شرمی‌یِ مسیو به کنار، دروغ‌اش را چه چاره کنیم؟ زیرا که در سراسرِ دیه‌هایِ آذری‌گویِ آذربایجان چهار هزار کلمه‌یِ آذری هم نیست چه رسد به این‌که مسیو آن‌ها را گرد آورده باشد، به ویژه با کوتاهی‌یِ زمانِ اقامت و با ندانستنِ ترکی یا فارسی. با مسیو پیمان می‌بنیدم که اگر شش هزار کلمه‌یِ آذری‌یِ درست به ما نشان دادند هزار تومان از بابتِ خرجِ سفرِشان به گردنِ نگارنده باشد، به شرطِ آن‌که داستانِ سانسکریت‌دانی نباشد و از خودِشان کلمه‌هایی درست نکنند.
من دل‌ام به ساده‌دلی و خوش‌باوری‌یِ ایرانیان می‌سوزد که این لاف‌هایِ بی‌بنیاد را باور کرده، این‌گونه مردم با آغوشِ باز استقبال می‌کنند.
کسروی، یحی ذکاء، کاروندِ کسروی
comments
12:25 PM Omid Alamdar Milani

و یک نکته:
موسیقی‌یِ زمینه‌یِ وب‌لاگِ قاصدک مرا احساساتی می‌کند، و این مشکلی‌ست که با آن وب‌لاگ دارم، چرا که نمی‌توانم بپذیرم که احساساتی شوم (یعنی آینه را می‌شکنم؟).
comments
1:37 AM Omid Alamdar Milani

تأکید می‌کنم: آقایِ نوش‌آذر، اگر نشانی از مردی داری دلایل‌ات بر ضدِ من را به صراحت و روشنی در وب‌لاگ‌ات بنویس تا همه‌گان بدانند.
comments
12:29 AM Omid Alamdar Milani

در نهایت هیچ‌دلیلی ندارم مبنی بر آن‌که عاملِ نفوذی و مانندِ آن نیستم. هرکس که مایل است مرا چنان تلقی کند، می‌تواند چنان کند، و فضایِ بدبینی نیز به هیچ وجه مرا نمی‌آزارد؛ چنان‌چه من از مدت‌ها پیش (آن زمان که فضول عده‌یی را متهم به اطلاعاتی بودن کرد) عده‌یی در این جمع را عاملِ نفوذی فرض می‌کردم، ولی از آن‌جا که هیچ‌دلیلی برایِ این اتهام نداشتم (جز شیوه‌هایِ نوشتاری‌یِ‌شان) هیچ‌گاه این اتهام را (حز در یکی دو صحبتِ خصوصی) به زبان نیاورده‌ام، و اکنون نیز نمی‌آورم. اگر هم می‌خواهید در موردِ من مطمئن شوید، و وب‌لاگ‌ام خیالِ‌تان را راحت نمی‌کند، می‌توانید ار رویِ اینترنت (سایتِ دانش‌گاهِ صنعتی‌یِ شریف) نام و آدرسِ ای‌میلِ همه‌یِ دانش‌جویانِ ورودی‌یِ سالِ ۷۹ِ دانش‌کده‌یِ کامپیوتر را بگیرید و از تک‌تکِ‌شان درباره‌یِ‌ من بپرسید، که مطمئناً بسیار پاسخ خواهند داد. اگر این نیز خیالِ‌تان را راحت نمی‌کند، می‌توانید پیش‌نهاد کنید راهی را بتوان نفوذی بودن یا نبودنِ مرا ثابت کرد، و اگر هزینه‌یِ چندانی برایم نداشت، حاضر به هم‌کاری هستم.
ولی باز هم، اگر به این نتیجه رسیدید که من نفوذی‌ام، در وب‌لاگِ‌تان و با صدایِ بلند اعلام کنید، نه در یک گوشه و با ابهام، تا همه‌گان تکلیفِ خود را به روشنی بدانند.
(یادِ ماجرایی افتادم. همان هنگام که خواستم نفوذی بودنِ ابهام را تأییدِ ضمنی کنم، یادآوری‌یی کردم از ماجرایی که بینِ مارکس و باکونین اتفاق افتاد (مارکس باکونین را به جاسوسی متهم کرده بود، بدونِ آن‌که دلایلی کافی در اختیار داشته باشد)، و در آن به مارکس در کارش حق داده بودم، و مخصوصاً این ماجرا را نقل کرده بودم که در تضاد قرار گیرد با بسیاری نوشته‌هایِ آن اواخرم که از باکونین نقل و او را تحسین می‌کردم، و نشان دهد که در این مورد استثنایی نمی‌شناسم.)
comments
11:50 PM Omid Alamdar Milani

در نهایت لازم است تأکید کنم که این تنها برخوردِ آهو با من بود، و به هیچ وجه نمی‌خواهم آن را تعمیم دهم. هرکسِ دیگری ممکن است نظری کاملاً متضاد با نظرِ مرا داشته باشد.
comments
11:29 PM Omid Alamdar Milani

در حاشیه: انگار من نمی‌توانم نوشته‌یِ غیرِجنجالی بنویسم!
comments
2:27 AM Omid Alamdar Milani

آیا همه‌یِ شمایی که اینجایید مانندِ نوش‌آذر می‌اندیشید؟ آیا جز محافظه‌کار ایرانی‌یی نداریم؟ آیا ناتوان‌اید از چند خط چیز نوشتن؟ پس چرا من‌ام که با انبوهِ کارهایم بایست در اولین دو ساعت وقتِ آزادم بنشینم و این‌ها را بنویسم؟ چرا برایِ نمونه یک نفر هم نشد که این‌جا جوابی به این حرف‌ها دهد؟ آن همه‌یی که من در برابرِشان محافظه‌کارم چرا سلاحِ‌شان را غلاف کردند؟ آیا دوستی با نوش‌آذر ارزش‌اش قدری‌ست که از عقیده‌یِ‌تان به خاطرش بگذرید؟ آیا تعارف آن‌قدر در جانِ‌تان نفوذ کرده که نتوانید بر ضدِ فردی موضع بگیرید؟ و یا دشنام‌بستن بر مرده‌گان مجاز است؟
آیا تنها منی که هیچ ارتباطی با آن افراد ندارم ام که باید جوابیه‌یی بر این حرف‌ها بنویسم؟
comments
12:49 AM Omid Alamdar Milani